Հունվարի 12-ին Սփյուռքի գործերով հանձնակատար Զարեհ Սինանյանը հրապարակավ հայտարարեց, որ իր կառույցը «համբերատար բացատրում է» Սփյուռքին այսպես կոչված «իրական Հայաստանի կոնցեպտը»։ Այս հայտարարությունը, սակայն, ավելի շատ նման էր Սփյուռքի, Հայ Առաքելական Եկեղեցու և Հայոց Դաշնակցության հասցեին ուղղված մեղադրանքների շարադասության, քան համայն հայության միավորմանն ուղղված աշխատանքի։
Իմ տեսակետով, Սինանյանի խոսքերը հստակ արտացոլում են իշխանության մոտ Սփյուռքի նկատմամբ վերջին տարիների ընթացքում տեղի ունեցած կարծրատիպային փոփոխության։ Նա պնդում է, որ արտասահմանում ապրող միլիոնավոր հայրենակիցները, որոնք տասնամյակներ շարունակ աջակցել են Հայաստանին, հանկարծ վերածվել են այնպիսի «զգացմունքային պակասամիտների», որոնց «վերադաստիարակելու» կարիք է։ Նրա խոսքով՝ նրանք ՀԱԵ-ն դիտարկում են որպես «պետականության խարիսխ», բայց «չեն կարողանում տարանջատել Եկեղեցին իր վերնախավից»։
Այս հայտարարությունը զգալիորեն հակադրվում է 2018 թվականի «թավշե հեղափոխության» ժամանակ իշխանության կողմից Սփյուռքին ուղղված բարձր գնահատականներին։ Այդ ժամանակ Սփյուռքը համարվում էր «Հայաստանի ոգին», «ապագան» և «ձայնը աշխարհում»։ Իրավիճակը, սակայն, արմատապես փոխվեց 2020 թվականի 44-օրյա պատերազմից հետո։
Հիշեցնենք, որ պատերազմի ժամանակ «Հայաստան» համահայկական հիմնադրամը արտասահմանյան համայնքներից հավաքեց մոտ 170 միլիոն ԱՄՆ դոլար։ Այս գումարի մեծ մասը, 100-110 միլիոն դոլարը, փոխանցվեց ՀՀ կառավարության գանձապետական հաշվեհամարին՝ չնայած այն հանգամանքին, որ հիմնադրամի կանոնադրությունը նախատեսում էր միջոցների ծախսումը կանոնադրական նպատակների համար, այլ ոչ թե պետբյուջեի ֆինանսավորումը։ Այս որոշումը հանգեցրեց բազմաթիվ հարցերի և սկանդալի ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ Սփյուռքում։
Երբ Սփյուռքի համայնքները սկսեցին հարցեր տալ՝ «Ո՞ւր են անհետացել փողերը», «Ինչո՞ւ հանձնեցիք Արցախը», «Ինչո՞ւ չեք պահանջում գերիների վերադարձը», իշխանության մոտ «Սփյուռքը մեր պարծանքն է»-ի փոխարեն հաստատվեց «դուք ոչինչ չեք հասկանում» մոտեցումը։ Այսօր Զարեհ Սինանյանը հայտարարում է, որ «Սփյուռքը հեռու է, ընդհանրապես չի հասկանում, թե ինչ է կատարվում»։
Սինանյանի ելույթի ընթացքում նա նաև անանուն հղում կատարեց «արտասահմանցի մի քահանայի» խոսքերին, ով պնդում է, որ Եկեղեցու վերնախավը «վերահսկվում է Կտրիճ Ներսիսյանի կողմից»։ Այս տեղեկությունը, որը ներկայացվում է որպես անհատական «զգացմունքային» կարծիք, փաստորեն ծառայում է որպես հերթական հարձակում Եկեղեցու վրա և նրա ղեկավարության նկատմամբ։ Այսպիսով, Սինանյանի ելույթը կարելի է դիտարկել որպես իշխանության կողմից Սփյուռքի և հայկական եկեղեցու նկատմամբ հստակ դիրքորոշման և հեռավորության հայտարարություն։
